Post fere trēs mēnsēs ē peregrinatione rediit et panem frustum magnum secātum secum attulit.
Intus reversa, panem super mēnsam convivalem posuī.
Vitta aurea sub lūce tenuī micābat.
«Possumus eum edere, māter?» rogāvit Kene.
«Nōn,» subitō respondi.
Nimium ācriter.
Ille obdūruit; subrīsus eius exstinctus est.
«Cūr?»
Me ipsa coēgī ut vōcem mitigārem.
«Nunc nōn.
Modo prandium cēnāvimus.
Fortasse posteā.»
Sed in intimo corde sciēbam nōs eum nōn esse ēdictūrōs.
Nē hodiē, nē crās, nē umquam.
Naza posteā eādem postmerīdiānā hōrā vēnit, ad iānuam pulsāns ad brevem sermōnem nostrum sōllemnem dē parātiōnibus scholae dominicalis.
Fēmina animōsa et loquāx, ūnamquamque cameram energiā suā complēbat.
«Ah-ah! Quis hunc ēmit?» exclāmāvit simul ac panem vīdit.
Omnia exposuī — quōmodo vicina eum mihi dōnāsset, inquietūdinem meam, pecūniam quam mihi dēbēret, tempus, īnstinctum illud peregrīnum quod aliquid prāvē esse significāret.
Naza rūrsus rīdēre coepit.
«Amīca mea, nihil accidet!
Nōlī tam dērāmatica esse,» iocāta est.
Deinde addidit lūdibundē: «Ego eum tegam sanguine Iesu.
Da mihi.
Nimium pulcher est ut abiiciātur.»
Rīsus eius sine cūrā erat.
Īnnocēns.
Et ego — cavēre volēns nē quid perdērētur — eum eī porrēxī.
«Sī certō scīs…»
«Da mihi, quaesō,» inquit, capite reclinātō.
Iam esuriō.»
Abiit cum pane sub bracchiō, adhūc rīdēns.
Diū in foribus stētī etiam postquam discessit, eam intuēns dum per semitam pulverulentam āreae ambulāret, nesciēns mē posteā hanc imāginem identidem recordātūram esse — mē rogantem num errōrem gravissimum vītae meae commisissem.
Eā vespere, circiter hōrā septimā et dimidiā, dum līberōs meōs lavābam, tēlephōnum meum sonāre coepit.
Manūs extergēns respondi.
Naza erat.
Hāc vice nōn rīdēbat.
Tranquilla nōn erat.
Clāmābat.
«Chinwe! Chinwe!! Ogbonna clāmat “Venter meus! Venter meus!”
In solō volutātur!
Vomitum iacit!
Chinwe, quid in illō pane fuit?!»
Cōr mihi in faucēs surrēxit.
«Quid?!»
«Parvum coepit — velut dolor ventris sōlitus!» lācrimāns dīxit.
«Nunc sudat, sine intermissiōne vomit.
Chinwe, virēs eum dēserunt!»
Filium eius ex longinquō exclamantem vix audīvī.
Clāmor puerī dēspērātus et dolōre plēnus.
Aliquid intra mē frīgidum factum est.
«Nunc eum ad hōspitāle dūcimus!» Naza exclamāvit.
«Male… male respirat…»
Vocātiō intermissa est.
Manūs meae saevē tremuērunt.
Lācrimae oculōs meōs obnubilāvērunt dum in lectum concidī.
«Deus,» susurrāvī.
«Deus, quaesō.
Quaeso, nē aliquid illī puerō accidat.
Quaeso.»
Minūta sīcut hōrae tractābantur.
Nazam rūrsus appellāre cōnāta sum, sed tēlephōnum eius occupātum erat.
Pectus tamquam comprīmī sentiēbam.
Tum marītus meus celeriter in cubiculum irrūpit.
«Quid accidit?»
Inter singultūs exposuī.
Vultus eius statim mūtātus est.
«Oportet nōs statim ad hōspitāle īre.»
Līberōs corripuimus, domum clāvī obstrūximus et ad clīnicam prope domum eius celeriter contendimus.
Cum advēnimus, Nazam et virum eius forīs flentēs vīdī.
Īnfirmāriae hūc illūc currēbant.
Lectīcula intus impulsa est.
Tubi.
Īniectiōnēs.
Carbō activātus.
Sōlutio salīna.
Verba medicī āera perfōdērunt:
«Venenātiō cibī.
Cāsus gravis.
Eum tempestīvō adduxistis — grātiās Deo.
Aliīs trigintā minūtīs, fortasse eum amisissēmūs.»
Naza in terram corruit, ululāns.
Marītus eius eam arctē tenuit, ambō tremēbant dum fīlius eōrum intus iacēbat, funibus et tubīs circumdatus.
Ego ibi stētī attonita — culpā super mē cadente sīcut procella.
Sī aliquid Ogbonnae evenisset…
Sī mortuus esset…
Dubitabam num umquam mē ipsa reficere possem.
Intus in valētudināriō, Ogbonna immōbilis iacēbat.
Respīrātiō levis erat.
Īnfirmāria frontem eius tergēbat.
Altera stillam compōnēbat.
Naza iuxtā eum sedēbat, manum parvam tenēns.
Interdum submurmurābat:
«Mummy…»
Deinde iterum in dolorem relābēbātur.
Lacrimas continēre nōn potuī.
«Valde paenitet mē,» susurrāvī.
Naza caput lente negāns movit.
«Nōn est culpa tua.
Tū mē monuistī.
Ego nōlui audīre.»
Tamen pondus reātūs pectus mihi opprimēns sentiēbam.
Hōrae praeteriērunt.
Tum paulātim melius habēre coepit.
Vomitus cōnstitit.
Oculī eius vibrāvērunt et aperuērunt.
«Mummy…» susurrāvit.
Naza in lacrimās gaudiī effrācta est.
Cum medicus tandem rediit, dīxit:
«Plene convalēscet.
Celeriter egistis.»
Haec verba mentem meam servāvērunt.
Cum nūntius per āream diffūsus esset, incolae quasi parvum concilium coāctī sunt.
Interrogātiōnēs undīque volābant.
«Quis panem ēmit?»
«Quid accidit?»
«Puer bene est?»
Dēnique interrogātiō ad Madam Christiana pervēnit.
Cum eī nārrārent quid accidisset, manūs sustulit.
«Ego?!
Ha!
Deus avertat!
Nihil fēcī!
Per vītam meam iūror!»
«Ubi panem ēmistī?» quis rogāvit.
Balbutīre coepit.
«Ā—ā venditore ad statiōnem raedāriam.»
Suspectum.
«Alterum panem comedistī?» aliquis rogāvit.
«Ita! Ita!
Duōs ēmi!
Ūnum ipsa comēdī!»
Sed oculī eius hūc illūc discurrebant.
Manūs paululum tremēbant.
Et tum culpam trānsferre conāta est.
«Fortasse venditor aliquid fēcit!
Fortasse pānis malus erat!»
Naza mē paululum retraxit, oculīs ardentibus.
«Cogāmus eam reliquum panem edere,» ferociter susurrāvit.
«Sī eum comedit, sciemus.»
Sed marītus meus inter nōs sē collocāvit.
«Nōn,» inquit tranquillus sed firmus.
«Relinquite.
Iūdicium Deo relinquite.»
Maxillam compressī.
«Sed potuit puerum occīdere.»
«Relinque,» iterāvit.
«Relinque.»
Difficulter dēglūtīvī.
«Bene.»
Sed eō diē aliquid inter mē et vicinam meam frāctum est.
Penitus.
Postea omnēs nexūs rescīdī.
Etiam in rētiābus socialibus — dēlēvī, obstrūxī, remōvī eam.
Pecūniam quam mihi dēbēbat, dimīsī.
Fere trecenta mīlia.
Ablāta.
Quaedam damna, statuī, meliora sunt quam mors.
Quaedam bella satius est Deo committere.
Vita pergēbat, quamvis memoria mē vulnerāta relīquit.
Quotiēnscumque parvōs līberōs in scholā dominicalī vidēbam, corpusculum tenuem Ogbonnae in lectō hōspitālī iacentem recordābar.
Post aliquod tempus, familia nostra crevit.
Plūs līberōrum.
Plūs officiōrum.
Plūs somniōrum.
In locum maiōrem ultrā urbem trānsīvimus.
Vēterem āream relīquī et oblīvīscī cōnāta sum.
Annī in annōs conversī sunt.
Postmerīdiē quādam, dum vestēs complicō, nuntium ab antiqua vicinā accēpī.
«Audīvistī?
Madam Christiana gravi ictū afflicta est.»
Obstupui.
«Quid accidit?» rescrīpsī.
«Nunc in lectō iacet.
Alteram partem corporis movēre nōn potest.»
Lentē consedī.
Miscele affectuum mē pervāsit — nihil ibi fuit laetitiae, sed nec mirātiō erat.
Quaedam pugnae, recordāta sum, ab ipsā nātūrā tractantur.
Altē spīrāvī.
«Deus misereātur eius,» tandem scrīpsī.
Proximā hebdomade, Ogbonna undecim annōs nātus est.
Ad diem natālem eum currere vidēbam per conclāve, rīdentem, plēnum vītae et ingeniī — promptum ut semper.
Rīsus eius cellam sīcut mūsica complēbat.
Dum eum candēlās exsufflantem spectābam, aliquid intrā mē mollitum est, deinde corroborātum.
Postea ad eum mē inclināvī et susurrāvī:
«Mīrāculum es.»
Subrīsit, nōn omnīnō intellegēns, sed aliquid pretiōsum in verbīs meīs sentiēns.
Aliquandō, nocte, in deambulātiōne nostra sedēns, illum diem recordor.
Panem illum magnum, pulchrē involūtum.
Fīliolum meum cum eō in domum currentem.
Īnstinctum meum stringentem.
Ogbonnam pallidum et dēbilitātum in lectō hōspitālī.
Et Nazam flentem, ut māter quae mortem vidit et cum eā pugnāvit dōnec eam ad terram prōstrāvit.
Quotiēnque id recordor, frīgus mē percurrit.
Quotiēnque, susurrō:
«Grātiās tibi, Deus.»
Quia sī nōs — ego et līberī meī — ex illō pane comēdissemus…
Sī vocem illam tenuem intus neglexissem…
Sī Naza trīgintā minūtīs tardius vēnisset…
Fābula nostra hodiē tragoedia fuisset.
Pro eā tamen fīēbat līctiō.
Monitio misericordiā involūta.
Et ideō, quotiēnque omnia haec recordor, cor adhūc mihi subsilit.
Aliquandō satius est cautam esse et male intellectam,
quam neglegentem esse et in aeternum poenitūdine opprimī.